Het RIVM geeft in haar berichtgeving aan dat mensen met MS tot de risicogroep behoren voor het SARS-CoV-2 virus (“corona-virus”). Voor risicogroepen geldt in de eerste plaats het voorkomen van besmet raken. Derhalve adviseert het RIVM het vermijden van drukke omgevingen of sociale evenementen, tenzij dit absoluut noodzakelijk is. Hieronder kan ook het bezoek aan het ADRZ vallen. Mensen die een afspraak in het ADRZ hebben kunnen bellen met de Afsprakencentrale om te beoordelen of een bezoek aan het ziekenhuis echt noodzakelijk is. Zo niet, dan kan een afspraak wellicht verplaatst worden of omgezet worden in een telefonisch consult. In de komende week zullen wij z.n. patiënten zelf benaderen.

Er zijn onvoldoende gegevens om te bepalen hoe we het beste kunnen handelen bij mensen die immuunmodulerende therapie gebruiken. Op basis van expert opinion komen we tot de volgende adviezen.

De injectables interferon-beta (Avonex, Betaferon, Rebif, Plegridy), glatirameer-acetaat (Copaxone) kunnen gewoon gecontinueerd worden.

Natalizumab (Tysabri) kan worden gecontinueerd. De verwachting is dat het gebruik van deze medicatie geen verhoogd risico geeft. We overwegen op basis van de advies nog geen verlenging van de doseringsintervallen naar b.v. 6 of 8 weken.

Fingolimod (Gilenya) kan gewoon worden gecontinueerd. Bij het gebruik van dit medicijn bestaat de kans voor een verhoogde vatbaarheid voor het corona-virus echter het stoppen ervan geeft een duidelijk risico op het actief worden van MS. Eventueel kan de dosis worden aangepast indien men een lymfopenie < 0,5 heeft. In dat geval adviseren we een lagere dosering b.v. een 0,5 mg om de dag.

Dimethylfumaraat (Tecfidera) kan worden gecontinueerd. Bij een lymfopenie < 0,8 valt (tijdelijke) verlaging van de dosering naar 2 x 120 mg/dag te overwegen.

Teriflunomide (Aubagio) kan worden gecontinueerd. Bij een lymfopenie < 0,8 valt (tijdelijke) verlaging van de dosering naar 14 mg om de dag te overwegen.

Vervolgbehandelingen met ocrelizumab (Ocrevus) en cladribine (Mavenclad) worden uitgesteld. Uitzondering is de tweede opstartgift van ocrelizumab (Ocrevus) en het voltooien van de reeds gestarte cyclus van cladribine (Mavenclad). De behandelingen veroorzaken een tijdelijke verlaagde afweer. Men verwacht daarbij dat het  uitstellen van deze vervolgbehandelingen niet direct leidt tot het actief worden van de MS.

In het ADRZ worden geen mensen met alemtuzumab (Lemtrada) behandeld. De mensen die de komende weken zouden starten met ocrelizumab (Ocrevus) of cladribine (Mavenclad) worden actief benaderd komende week om de kuren uit te stellen tot nadere order. Datzelfde geldt voor vervolgbehandelingen met ocrelizumab (Ocrevus).

Mensen met MS die op dit moment één van de volgende middelen gebruiken: cladribine (Mavenclad), ocrelizumab (Ocrevus), fingolimod (Gilenya), dimethylfumaraat (Tecfidera) of teriflunomide (Aubagio) en in een gebied wonen waar COVID-19 voorkomt worden aangeraden om het contact met andere personen te beperken tot het minimum om het risico op infectie te verminderen.

Schub:

Het advies is terughoudend te zijn met het gebruik van een methylprednisolonkuur (danwel dexamethason als kuur).

Zie hieronder: Global COVID-19 advice for people with MS

Gepubliceerd op: 13-03-2020

Het coronavirus COVID-19 verspreidt zich inmiddels meer en meer in Nederland. Inmiddels zijn er minimaal 1135 mensen ziek geworden, van wie er twintig (merendeel > 70 jaar met al bijkomende problemen van de gezondheid) zijn overleden (15-3-2020).
Veel neurologen die mensen met MS behandelen krijgen vragen over de risico’s, vooral van mensen die ‘disease modifying treatments’ (DMT) gebruiken. Vragen die opkomen zijn: Is het wel verstandig de medicijnen te blijven gebruiken? Zijn de adviezen van het RIVM voldoende in mijn situatie of moet ik meer maatregelen nemen?

Op dit moment weten we vrijwel niets over het risico van dit virus voor mensen met MS. We weten niet of zij de ziekte eerder kunnen krijgen en of de ziekte anders verloopt. Hoe dit is voor mensen op DMT’s weten we ook niet. De adviezen die we hier geven zijn dan ook vooral gebaseerd op een inschatting die we maken op basis van de weinige harde feiten die wij kennen en de eigenschappen van de medicijnen die wij voorschrijven. Gezien de onzekerheid die er nu is over de risico’s zullen wij in het algemeen adviezen geven die aan de voorzichtige kant zijn. Als er de komende dagen, weken en maanden meer informatie komt, kunnen de adviezen veranderen.

Hebben mensen met MS, die niet behandeld worden met een DMT een grotere kans ziek te worden van COVID-19 dan anderen?
Nee, dat is niet aannemelijk.
Het is wel voorstelbaar dat diegenen met een verminderde mobiliteit meer kans hebben op een bacteriële superinfectie, die ernstig kan verlopen.

Hebben mensen met MS, die behandeld met een DMT een grotere kans ziek te worden van COVID-19 dan anderen?
Voor mensen met glatirameeracetaat, interferon en natalizumab is dat niet aannemelijk. Van interferon en teriflunomide zijn zelfs (geringe) antivirale effecten bekend.

Voor mensen met een lymfopenie in het kader van behandeling met alemtuzumab, ocrelizumab, rituximab, cladribine, fingolimod, teriflunomide of dimethylfumaraat is het denkbaar dat de kans op besmetting en een ernstiger beloop hoger is dan voor mensen zonder medicatie of op eerstelijnsmedicatie. Gegevens ontbreken. Zie: COVID-19 en MS-medicatie

Moet ik speciale voorzorgsmaatregelen nemen om patiënten te beschermen tegen het Coronavirus COVID-19?
Voor zover nu te overzien volstaan de gebruikelijke adviezen van het RIVM voor mensen met MS, die geen medicatie gebruiken of die glatirameeracetaat, interferon en natalizumab gebruiken. Hetzelfde geldt voor alemtuzumab, cladribine, dimethylfumaraat, fingolimod en teriflunomide op voorwaarde van een normaal aantal witte bloedcellen (met name lymfocyten). Zij hoeven geen andere voorzorgsmaatregelen te nemen dan de algemene bevolking, zoals die te vinden zijn op de website van de overheid: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid- 19/nieuws/2020/03/12/nieuwe-maatregelen-tegen-verspreiding-coronavirus-in-nederland.

Sinds eind januari 2019 is Leontien den Braber ook MS-verpleegkundige in het ADRZ. Zij is daarnaast MS-verpleegkundige in het Bravis Ziekenhuis te Bergen-op-Zoom/Roosendaal en heeft daar al een lange ervaring opgebouwd. Zij zal samen met Marja Schrier de verpleegkundige ondersteuning verzorgen.